XPost: nl.eeuwig.september, nl.wetenschap, nl.politiek
From: ongekruisssigde@ongekruisssigde.invalid
On 2025-03-16, Baron wrote:
> Op 16-3-2025 om 21:06 schreef De ongekruisssigde:
>> On 2025-03-15, Kees van den Doel wrote:
>>> In article , reijerse81@newsxs.nl
says...
>>>
>>>>> De USA overheid begint zenuwachtig te worden over de filmpjes van
>>>>> Robbert van den Broeke!
>>>
>>> Ze willen van Nederland de 52nd state naken.
>>>
>>>> Deze mensen weten het ook:
>>>
>>>> Redacted
>>>
>>> Ja, die zijn al wetend.
>>>
>>>> (Bij Redacted hebben ze het soms over mij!)
>>>
>>>> Douglas Abbott Macgregor (born January 4, 1947) is a retired colonel in
>>>> the United States Army, former government official, author, consultant,
>>>> and political commentator.
>>>
>>> Ik d8 dat Bert een retired glazenwsser was, maar deze knaap heeft
blijkbaar meer in zijn mars.
>>>
>>> Waar slaat die "mars" eigenlijk op?
>>
>> # **De Betekenis van 'Mars' in het Nederlandse Gezegde "Hij Heeft Veel in
Zijn Mars"**
>>
>> Het Nederlandse gezegde "hij heeft veel in zijn mars" is een gangbare
uitdrukking die aangeeft dat iemand tot veel in staat is, over veel kennis en
kunde beschikt, of een groot potentieel heeft 1. Dit rapport beoogt de
betekenis en herkomst van het
woord 'mars' binnen deze idiomatische context te ontrafelen. De analyse zal
aantonen dat de 'mars' in dit gezegde rechtstreeks verwijst naar een specifiek
type draagmand dat van oudsher werd gebruikt door een bepaalde beroepsgroep,
namelijk de marskramer.
>>
>> De term 'mars' in de uitdrukking "hij heeft veel in zijn mars" verwijst
naar de mand die traditioneel door een rondreizende koopman, beter bekend als
een marskramer, werd gedragen 2. De etymologische oorsprong van dit woord ligt
in het
Middelnederlandse 'merse', wat 'koopwaar' of 'handelswaar' betekende 2. Het
woord 'marskramer' zelf is eveneens afgeleid van het Middelnederlandse 'merse'
(koopwaar) en 'kraemer' (koopman) 7. Volgens de lexicograaf F.A. Stoett
verstaat men onder een '
mars' in feite een korf waarin een koopman, de marskramer, zijn goederen
vervoert 6. Deze 'mars' was doorgaans een rugkorf, een mand die op de rug werd
gedragen, waarin de marskramer een divers assortiment aan kleine artikelen
meenam 3.
>>
>> De marskramer was in de Nederlandse geschiedenis een bekende figuur, met
name tussen de zeventiende en negentiende eeuw 5. Deze reizende kooplieden
trokken door het land, zowel over het platteland als door steden, om hun waren
te verkopen op markten,
kermissen en langs de deuren 3. De 'mars' was in feite de mobiele winkel van
de marskramer, gevuld met een breed scala aan producten, variërend van kleine
huishoudelijke artikelen tot nieuwe snufjes 3. Zij fungeerden als een
belangrijke schakel tussen
de stedelijke centra, waar zij hun goederen inkochten, en de meer afgelegen
plattelandsbevolking 5. Hoewel de houding ten opzichte van marskramers in het
verleden soms negatief was, met name vanwege vermeende hebzucht, ontwikkelde
zich later een
positievere associatie met hun vindingrijkheid en het feit dat zij een grote
verscheidenheid aan producten aanboden 5. Met de opkomst van modernere vormen
van detailhandel verdween het beroep van marskramer in Nederland omstreeks het
midden van de vorige
eeuw 7.
>>
>> De overdrachtelijke betekenis van het gezegde "hij heeft veel in zijn mars"
is geëvolueerd vanuit het letterlijke beeld van een marskramer met een
goedgevulde mand. Oorspronkelijk betekende de uitdrukking dan ook 'veel
voorraad hebben' 2. Het is
aannemelijk dat men de rijk gevulde 'mars' van de koopman ging zien als een
metafoor voor een overvloed aan mogelijkheden, kennis of talenten die een
persoon bezit. In de zeventiende eeuw kreeg de uitdrukking al de figuurlijke
betekenissen 'over veel
middelen beschikken' en 'veel geld hebben' 2. Tegen de negentiende eeuw had de
uitdrukking zich gevestigd als een vaste zegswijze om aan te duiden dat iemand
veel weet en veel kan, kortom, tot veel in staat is 2. Deze ontwikkeling laat
zien hoe een
concrete, alledaagse situatie – een handelaar met een volle mand – kan
uitgroeien tot een abstracte uitdrukking van iemands capaciteiten.
Vergelijkbare beeldspraak is te vinden in andere talen, zoals het Franse
"avoir plus d'un tour dans son sac" (
meer dan één truc in zijn zak hebben) en het Engelse "to have something in
one's wallet" (iets in zijn portemonnee hebben), die eveneens het idee van
verborgen middelen of mogelijkheden overbrengen 6.
>>
>> Naast het bekende gezegde "hij heeft veel in zijn mars", komen er in het
Nederlands nog andere uitdrukkingen voor waarin het woord 'mars' een rol
speelt 8. Zo kent men de kortere variant "in zijn mars hebben", wat eveneens
betekent dat iemand
talentvol of capabel is 8. De tegenovergestelde betekenis wordt uitgedrukt in
"niet veel in zijn mars hebben", wat impliceert dat iemand niet veel weet of
weinig talent bezit 8. F.A. Stoett vermeldt tevens de uitdrukking "geen cent
in de mars hebben",
wat betekent dat iemand geen geld op zak heeft 6. Deze verwante uitdrukkingen
versterken het beeld van de 'mars' als een container van persoonlijke
middelen, zowel materieel als immaterieel. Daarnaast zijn er regionale
varianten bekend, zoals "heel wat
in zijn mandje hebben" of "iets onder zijne klip hebben", die een
vergelijkbare betekenis overbrengen maar gebruikmaken van andere metaforen
voor een gevulde draagplaats 6. Het feit dat verschillende woorden voor
draagmiddelen in soortgelijke contexten
voorkomen, suggereert een algemeen gangbare associatie tussen het fysiek
dragen van goederen en het figuurlijk bezitten van capaciteiten.
>>
>> **Tabel 1: Evolutie van de Betekenis van "Veel in zijn mars hebben"**
>>
>> | Periode | Letterlijke Betekenis | Figuratieve Betekenis(sen) | Bron(nen) |
>> | :---- | :---- | :---- | :---- |
>> | Pre-17e eeuw | Veel koopwaar in zijn mand hebben | \- | 2 |
>> | 17e eeuw | \- | Over veel middelen beschikken, veel geld hebben | 2 |
>> | 19e eeuw | \- | Veel weten en veel kunnen, tot veel in staat zijn | 2 |
>>
[continued in next message]
--- SoupGate-DOS v1.05
* Origin: you cannot sedate... all the things you hate (1:229/2)
|
