From: ABC.Service.Langues@skynet.be   
      
   Verbeke Luc, De Nederlanden in Frankrijk en het Komitee voor   
   Frans-Vlaanderen, KFV-Mededelingen, 1978   
      
      
      
   (p.8) ONDERDRUKKING VAN HET NEDERLANDS   
      
   De Franse Nederlanden vormden in de strijd tegen Frankrijk steeds het   
   frontgebied. De verschillende steden en gewesten zijn nu eens door Frankrijk   
   geannek-seerd, dan weer door de vorsten die over de Nederlan­den heersten   
   heroverd. Frankrijk drong in de Ne­derlanden door sinds de 16de eeuw en het   
   belangrijk-ste stuk van Frans-Vlaanderen ging voor ons verloren onder   
   Lodewijk XIV tussen 1659 en 1678. Toen Karel VI van Oostenrijk door de   
   Overeenkomst van Utrecht in 1713 onze vorst werd keerden leper en Veurne,   
   ons ook in 1678 door Frankrijk ontnomen, tôt de Vlaamse gemeenschap terug   
   maar het verlies van de Zuidvlaamse steden werd definitief bezegeld.   
      
   De volkstaal is in het grote gebied dat we onder Ne-derland in Frankrijk   
   verstaan niet bestand gebleken tegen het zich opdringende Frans, dat   
   aanvankelijk door de latinizerende Kerk werd gesteund en na de aanhechting   
   door het Franse centralizerende staats-gezag werd opgelegd. Na veel   
   taalgeschillen, die zich al in de middeleeuwen in dit oude kernland van onze   
   kultuur afgespeeld blijken te hebben, en na de vêle   
   onderdrukkingsmaatregelen die na de anneksatie werden genomen, bleef de   
   Vlaamse taal toch nog lange tijd levenskrachtig.   
      
      
      
   (p.9) We kunnen dit danken aan de bewuste trouw van een élite en aan de   
   passieve weerstand van de volks-massa zelf. Door een natuurlijke inertie, in   
   de hand gewerkt door het agrarisch karakter van de West-hoek en het   
   ontbreken van een algemeen en verplicht onderwijs, is een groot gedeelte van   
   de Franse Neder-landen eeuwen lang aan zijn taal en tradities gehecht   
   gebleven. Honderd jaar na de anneksatie kende 90% van de bevolking van de   
   Westhoek geen andere taal dan het Vlaams en ook thans nog kan het aantal   
   Ne-derlandssprekenden in het arrondissement Duinkerke-Hazebroek op 40 à 60 %   
   worden geschat. Dit komt neer op 70.000 à 120.000 Vlaamssprekenden op een   
   totale bevolking van ruim 300.000. Hier is dus een verlies merkbaar van 10 à   
   20% Nederlandsspreken-den per eeuw.   
      
   De centralizerende Franse staat heeft steeds - zoals ook nog andere staten   
   trouwens - naar taaleenheid gestreefd. Lodewijk XIV maakte al in 1663 het   
   Frans tôt verplichte taal voor het gerecht in Duinkerke en Broekburg, een   
   maatregel die in 1684 tôt de andere bezette steden van Vlaanderen (o.m.   
   Kortrijk, Oude-naarde, leper en Veurne) werd uitgebreid. Hij beval ook de   
   Franse bisschoppen alleen Franse priesters aan te stellen voor het   
   godsdienstonderricht.   
      
   De Nederlandse taal bleef toch goed stand houden in de 18de en in de eerste   
   helft van de 19de eeuw. Dit blijkt o.m. uit de aktiviteit van een aantal   
   bloeiende rederijkerskamers. Omstreeks 1780 was het onderwijs nog eentalig   
   Vlaams, de Paters Kapucijnen preekten in het Vlaams, de letterkunde was   
   Nederlandstalig, het volk sprak Vlaams ; kortom alles was nog   
   gaaf-Nederlands.   
      
   Het zou vooral de Franse Omwenteling zijn die voor het Nederlands in   
   Zuid-Vlaanderen noodlottig zou worden. Van toen af werden allerlei wetten   
   uitgevaar-digd om de régionale talen op te ruimen. Op 10 sep-tember 1791   
   verklaarde Talleyrand voor de Nationale   
      
   (p.10) Vergadering : ,,Les écoles primaires vont mettre fin à cette étrange   
   inégalité. La langue de la Constitution et des lois y sera enseignée à tous   
    cette foule de dialectes corrompus, dernier reste de la féodalité, sera   
   contrainte de disparaître; la force des choses le commande". Gerecht, léger,   
   administratie, pers, onderwijs (na het invoeren van de schoolplicht in 1880   
   het sterkste middel tôt verfransing) en ten slotte de Kerk (eerst in het   
   begin van deze eeuw) zijn aldus onder dwang verfranst. Een van de meest   
   beruchte verordemngen was die van de Akademische Raad van het   
   Noorderdepartement - zitting houdend in Dowaai op 27 januari 1853 - waardoor   
   het onderwijs van het Vlaams in de scholen van Frans-Vlaanderen   
   uitdrukkelijk verboden werd. Aïs reaktie daarop werd toen door enkele   
   Vlaamse voormannen een daad van blijvende betekenis gesteld, ni. de   
   stichting van het Comité flamand de France.   
      
   De verfransing onder druk ging echter verder. In het begin van deze eeuw   
   (1900-1903) werd de kroon op het werk gezet toen aan de priesters het preken   
   en het katechismusonderricht in de volkstaal verboden werd op straf van   
   weddeberoving. Dit gebeurde in de laatste jaren van het Konkordaat tussen   
   Kerk en Staat in Frankrijk. Het gedeeltelijk Fransgezind geworden   
   aartsbisdom gaf eindelijk toe maar veel Vlaamse priesters weigerden zich te   
   onderwerpen. Tôt aan de eerste wereldoorlog zijn veel priesters nog blijven   
   preken in het Nederlands en op sommige olaatsen zelfs tôt na de tweede   
   wereldoorlog. Bijna allé pas-toors van de Westhoek zijn nu nog goed   
   Vlaamsspre-kend. Ze gebruiken nog regelmatig Vlaamse woorden en   
   uitdrukkingen tijdens hun Franstalige sermoenen.   
      
   Een groot deel van de biechtelingen in de kleine Vlaamse parochies komt nog   
   biechten in het Vlaams. De zielzorg is onvolledig zonder het Vlaams. Aan de   
   gewone voiksmens, aan de geestelijkheid en aan en­kele idealisten is het te   
   danken dat er ook tot op heden een kans is blijven bestaan voor het   
   Nederlands in Frankrijk.   
      
   --- SoupGate-Win32 v1.05   
    * Origin: you cannot sedate... all the things you hate (1:229/2)